Happy Workers
Wij wisten het al veel langer en schreven er hier al vaker over, maar gelukkige medewerkers leveren het bedrijf duurzaam meer resultaat op. Als je van 1984 tot en met 2009 kijkt naar de Fortune 100 ‘Best Companies to Work for in America’ en je vergelijkt de ontwikkeling van hun aandeelhouderswaarde met die van andere bedrijven (niet in diezelfde Top 100), dan scoren deze ’best places to work’ 3,5% beter per jaar op aandeelhouderswaarde-groei (gemiddeld gedurende 25 jaar op rij!). Dat onderzocht Alex Edmans van Pennsylvania Universiteit (zie hier).
Dus zelfs aandeelhouders zouden moeten schreeuwen tegen CEO’s ‘employees first’, dan klanten en dan pas wij, de aandeelhouders. Voor iedereeen de win-win; puur eigenbelang van aandeelhouders.
Helaas zijn aandeelhouders vaker speculanten dan wat anders, hebben ze een horizon van (at best) één kwartaal en het gaat het rapport over een periode van 25 jaar. Lastig!
Als amateurs gaan beleggen
Wat gebeurt er als je acht doodgewone mensen een miljoen dollar geeft, een korte maar intensieve training en twee maanden de tijd om hun eigen hedge fund(beleggingsfonds) te runnen. De Nederlander Lex van Dam stelde uit eigen zak een miljoen dollar beschikbaar voor het door hem bedachte televisieprogramma dat werd uitgezonden door de BBC. Niemand had echter de financiële crisis voorzien die er aan kwam toen de kanidaten werden geselecteerd in het voorjaar van 2008.
Nu te zien via YouTube en hier alvast deel 1:
Als het tegenvalt ..
‘het was conform verwachting, dus dat viel tegen’
Dat is de wereld van beleggen in 8 woorden. Ik ga wat anders met m’n centen doen.
Over pensioen-knollen en citroenen
In de afgelopen maanden is er in de politiek en de media veel gezegd en geschreven over pensioenen en de verhoging van de pensioenleeftijd, maar slechts zelden is er rationeel en wetenschappelijk gekeken naar het onderwerp. Want, ja u leest het goed, het is geen typo in de titel. Er had geen 67 moeten staan, zoals de politiek u wil doen geloven, maar echt 76! Dit is de leeftijd waarop we eigenlijk pas met pensioen kunnen gaan als we de laatste jaren van ons leven in (ongeveer) dezelfde welvaart willen leven als de jaren daarvoor. Dit is het gevolg van twee risico´s die cumuleren, namelijk het ´lang-leven risico´ en het ´beleggingsrisico´.
Laten we beginnen met dat laatste. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst, maar toch schetst elke financiële instelling nog steeds een rooskleurig plaatje als u maar lang genoeg zou investeren in aandelen of andere ondoorzichtige producten van hen.
Op de lange termijn schetsen ze u allemaal een rendement van minimaal 5% en soms wel bijna 10%, en dat is absolute onzin. Als we kijken naar de verwachte rendementen van aandelen en dat afzetten tegen de kosten om de risico´s van ´shortfall´ af te dekken met opties, vallen deze twee over een langere periode geheel tegen elkaar weg, zoals meermaals door Professor Zvi Bodie van Boston University is aangetoond:
Kort en goed komt het erop neer dat de realistische nettorendementen van aandelen over een langere periode nagenoeg nul zijn. Al het meerdere is geluk en niets meer dan dat. Dus is rekenen met 0% nettorendement (na inflatie) het enige zekere scenario voor uw pensioen!
Dan het tweede risico van ´lang leven´. Nu is dat geen echt risico, want het is zeker dat de gemiddelde levensverwachting nog verder gaat stijgen, maar het risico bestaat erin dat u niet weet of u bij de gelukkigen (of ongelukkigen?) hoort!
We weten dat de gemiddelde levensverwachting in Nederland 85 jaar zal zijn binnenkort en dus moeten we in een periode vanaf ons 25e jaar een vermogen opbouwen om het tot ons 85e vol te houden. En dat met 0% nettorendement!
Dat laat zich eenvoudig berekenen in een wiskundige formule:
Spaar% x aantal jaren dat men spaart = Pensioen% x aantal jaren pensioen
Als ik 40 jaar lang elke maand 20% van mijn inkomen opzij zet, kan ik daarna 20 jaar lang 40% pensioen ontvangen (of variaties hierop). In een wiskundige formule ziet dat er als volgt uit:
s(R – B) = r(L – R)
waarbij R de pensioenleeftijd is, L de levensverwachting, B de leeftijd waarop we beginnen met sparen, s het spaar% is en r het pensioen% is.
Via een kleine wiskundige omweg is zo te bepalen dat R (pensioenleeftijd ) een gewogen gemiddelde is van de levensverwachting en de leeftijd waarop we beginnen met sparen. Als we eens uitgaan van een spaarpercentage van 10% en een pensioenpercentage van 60% bij een start-spaarleeftijd van 25 en een levensverwachting van 85 is de leeftijd waarop we met pensioen kunnen gaan 76,4 jaar.
Geen dag eerder!
Laat u zich geen knollen voor citroenen verkopen met uw pensioen; u moet of uw verwachtingen drastisch bijstellen, of substantieel meer en niet-risicodragend gaan sparen of dramatisch veel langer doorwerken.
Wanneer worden pensioenfondsen en verzekeraars hierover eens eerlijk?
Beursanalisten en kansberekening
Kun je beter gewoon ‘kop - munt’ doen.
Uit een onderzoek van het Amerikaanse bureau Bloomberg blijkt dat de meeste analisten er in minstens 75 procent van de gevallen naast zit met het advies om te kopen, verkopen of een aandeel te houden. Het onderzoek werd gedaan onder 2.500 analisten wereldwijd bij 77 instellingen tussen begin 2008 en juli 2010. De beste voorspellers in de financiële wereld zitten bij Goldman Sachs.
Of eigenlijk, de minst slechte.
Leiderschap & succes
Los van de interessante informatie valt mij op dat er één luchtvaartmaatschappij is die continue groeit in marktaandeel en nagenoeg zonder overnamen, namelijk SouthWest Airlines. Het tegengestelde valt ook op namelijk dat partijen die overrnemen, dat marktaandeel (en hun eigen) weer grotendeels verliezen!
Nu is SouthWest de luchtvaartmaatschappij van mijn held, Herb Kelleher, die werknemers bovenaan in de piramide plaatst, boven klanten en zeker boven aandeelhouders. Nu is zijn luchtvaartmaatschappij ook nog eens de enige winstgevende in de USA, dus dat lijkt prima samen te gaan.
Dus vooral focussen op autonome groei en de je mensen op een voetstuk plaatsen (en dat ook menen)!
Weinig CEO’s die zo denken. Hier twee mooie quotes van Herb:
“If the employees come first, then they're happy, ... A motivated employee treats the customer well. The customer is happy so they keep coming back, which pleases the shareholders. It's not one of the enduring mysteries of all time, it is just the way it works.”
“A company is stronger if it is bound by love rather than by fear.”
Investeer niet in aandelen!
Daardoor stuitte ik onbedoeld op wat historische informatie van het beursfonds en ‘ontdekte’ dat het in 1987 naar de beurs was gegaan tegen een uitgiftekoers van fl.29,- (dat is zo’n €13,15); vandaag sloot datzelfde bedrijf op €4,43!
Als je in 1987 je €13,15 in een staatslening had gestoken, had je nu zo’n €32 gehad. Had je je geld in dat bedrijf gestoken, was je zo’n 75% slechter uitgekomen en dat terwijl de omzet in die tijd ver-DRIEHONDERD-voudigde en de winst ook spectaculair steeg.
Dit bewijst mijns inziens de lariekoek van beurskoerzen, maar ook de oliedommerigheid van aandeelhouders.
Wat ik dan zuur vind is dat in zo’n bedrijf de aandeelhouders altijd bovenaan het rijtje staan en werknemers steevast op de laatste plaats (met de klant daartussen). Ik blijf dromen van een Nederlandse Herb Kelleher:
Zou mijn vriend ook hierom (net als ikzelf) zijn weggegaan? Well done Tom!
Weg met het Beursbengeltje!
Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Pieter-Jan Bezemer, die aanstaande vrijdag promoveert aan de Erasmus Universiteit Rotterdam met zijn proefschrift ‘Diffusion of Corporate Governance Beliefs’. Hiermee onderschrijft hij in dit promotieonderzoek de maatschappelijke kritiek op het Angelsaksische economische model, gebaseerd op marktwerking. Bezemer laat in zijn onderzoek zien dat het Angelsaksische model in Nederland fors aan populariteit heeft gewonnen. Waar in 1992 slechts 13 procent van de top-100 beursgenoteerde bedrijven aandeelhouderswaarde of een equivalent hiervan benadrukte in het jaarverslag, is dit percentage in 2006 gestegen naar 74 procent. Tegelijkertijd constateert Bezemer dat het hanteren van aandeelhouderswaardeoriëntatie in de Nederlandse poldercontext juist een negatieve invloed heeft op de financiële prestaties van een bedrijf.
Nu ken ik wat CEO’s waar bij het secretariaat de flatscreen de hele dag op Teletext pagina 520 staat of op RTL-Z en het tijdschriftenrek volstaat met ‘Beursplein 5’ en ‘Het Beursbengeltje’ en vaak hoor je ook van hun secretariaat dat ze erg veel tijd ‘moeten’ besteden aan het praten met analisten, maar daar moeten ze nu dus voor eens en voor altijd mee stoppen!
Praat eens wat meer met je personeel, dan met je klanten dan als er nog wat tijd over is je aandeelhouders. Het zal even wennen zijn, zo onder de mensen, maar het gaat je vast lukken.
SNS en Delta Lloyd vallen door de mand
Maar wat gebeurt gisteren?
Tijdens een bijzondere aandeelhoudersvergadering bracht Rob Zwartendijk, voorzitter van de raad van commissarissen, daarop gisteren een belangrijke nuancering aan. Hij zei dat het besluit om geen bonussen meer in aandelen te betalen 'in de eerste plaats is ingegeven door de volatiliteit op de aandelenmarkten op dit moment.' Zwartendijk: 'Als de volatiliteit weer uit de markt loopt of als de concurrentiepositie daartoe aanleiding geeft, komt de bonus in aandelen terug.'
Anders gezegd als het (beurskoers) tegenzit dan bonussen in cash en als het meezit in aandelen. Dit zijn precies de dingen die bij consumenten het vertrouwen in deze sector aantast! Ik hoor ze al gillen: ‘graaicultuur’ en ik weet niet of ik ze dan ongelijk moet geven.
En het wordt nog erger; verzekeraar Delta Lloyd, die tegen het voorstel (om de bonussen los te koppelen van de beurskoers) stemde, zei een bonus in aandelen te prefereren omdat de belangen van bestuurders en aandeelhouders dan zijn gelijkgeschakeld. Alsof de enige taak van de bestuurder het dienen van de aandeelhouder is; waar zijn klanten en medewerkers?
De oproep van Al Gore in het FT is terecht, maar bij Delta Lloyd aan dovemansoren; de crisis lijkt bijna voorbij en nu al vergeten!
Werknemers als aandeelhouders
“Kijk je in een willekeurig sociaal jaarverslag van bijvoorbeeld Philips - ik heb gekeken naar die over 2004 - dan kun je zien waar het geld naartoe gaat: 71 procent van de omzet gaat naar de toeleveranciers, 25 procent naar de werknemers en zo’n 2,5 procent naar de kapitaalverschaffers. Dus wie loopt er nou het risico? De toeleveranciers en de werknemers. Ja, goed ook de kapitaalverschaffers, maar die kunnen zich hier tegen indekken."
Toch hebben de kapitaalverschaffers het volgens Soppe voor het zeggen. En die hebben niet altijd oog voor de lange termijn. Dit moet dus veranderen, vindt hij.
"De machtsverhoudingen binnen een bedrijf moeten beter worden verdeeld", zegt hij. "Dat kan door alle belangrijke stakeholders financieel in het bedrijf te laten participeren. Mijn voorstel is dus ervoor te zorgen dat 51 procent van de aandelen in handen komt van verenigingen van grote toeleveranciers, werknemers en non-gouvernementele organisaties als bijvoorbeeld Greenpeace."
"Vakbonden en andere verenigingen hebben een eigen vermogen. Waarom kopen zij daar geen aandelen voor? Alleen zo bereik je duurzaamheid en dus rust in het economische proces."
Shareholder-value is domste idee
"On the face of it, shareholder value is the dumbest idea in the world. Shareholder value is a result, not a strategy...your main constituencies are your employees, your customers and your products."
Hoe een verstokte Angelsaks een beetje Rijnlands kan worden!