Over de onzin van
bonussen hebben we hier al vaker
geschreven, maar deze quote van Los
Angeles Dodgers manager Joe Torre
inBusinessweek,
over zijn vertrek bij deNew York
Yankees,vond ik toch wel erg
mooi aansluiten:
“I
was offered a very nice contract from the
Yankees, after the 2007 season, but it was
a reduction in pay. I could get the money
back if we won this, that, and the other
thing. I was insulted that they thought I
needed to be motivated financially to go
out there and do a better job. That’s when
I walked away.”
In zijn nieuwe
boek DRIVE haalt Daniel
Pink het wetenschappelijk werk van
Deci/Ryan aan die
aantoonden dat de mens drie
fundamentele behoeften heeft:
behoefte aan autonomie
behoefte aan bekwaamheid
behoefte aan verwantschap
In een artikel in Canadian Psychology in
2008 toonden ze aan dat mensen
vele malen beter presteerden als ze
‘autonomie’ ervaarden, dan waneer ze
‘gecontroleerd’ werden; een
‘bonussysteem’ werkt als een
controle-systeem.
En nu blijkt uit onderzoek van NRC dat onze
top-baasjes in Nederland kennelijk de
theorie van wat er wel/niet werkt niet
kennen; de bonussen STEGEN in 2009.
Of zouden ze dat alleen maar doen vanuit
een zelf-verrijkings-motief? Denk zelf mee
over alternatieven bij bankreferendum.com.
Toen Wouter Bos,
tijdens zijn aftreed-persconferentie,
werd gevraagd of hij nu bij ABN ging
werken, zei hij gevat: ‘Alleen als
ik geen bonus hoef’.
En wat blijkt elders in de wereld
tegelijkertijd aan de gang te zijn? De
UBS bank (Zwitserland) heeft over 2009
meer dan 3 miljard frank (zo’n 2
miljard euro) aan bonussen uitgekeerd.
Dit bedrag is ongeveer even hoog als
het verlies dat de bank in dat jaar
leed, terwijl UBS met financiële steun
van de Staat van de ondergang is
gered. De grootste bank van
Zwitserland maakte vandaag bekend dat
de topmanagers in 2009 hun inkomen met
meer dan een factor zeven zagen
toenemen (incl. bonus).
Een Kok-iaanse uitspraak was ooit
‘schaamteloze zelfverrijking’.
Kennen ze bij UBS geen schaamte? Zoals wij
bij SlowConsult altijd
stellen, denken managers in termen van
schuld en leiders in termen van
schaamte. Conclusie: het zijn geen
leiders bij UBS!
Het CPB
publiceerde zojuist een mooi rapport ‘Hoge bomen
in de polder’ over globalisering en
topbeloningen in Nederland.
Wat blijkt: CEO’s van beursgenoteerde
bedrijven verdienen 25% tot 52% meer dan
bij vergelijkbare (in omvang en
complexiteit) ondernemingen zonder
beursnotering. De beloningsgroei bij
beursgenoteerde ondernemingen is met 8,9%
per jaar bovengemiddeld: 4,8%-punten van
deze groei kan worden verklaard door
inflatie, schaalvergroting en vergrijzing.
Voor 3,9%-punten is geen
verklaring gevonden. Er kon door het CPB
geen groei in waarde (voor klanten,
aandeelhouders en medewerkers) voor
teruggevonden worden.
Dat is vreemd!
Het argument dat dan uit de kast komt is
dat anders ‘toptalent’ (daarmee bedoelen de
CEO’s vast vooral zichzelf) naar het
buitenland vertrekt. Ook dat blijkt onzin
te zijn: ondanks de afname van het
beloningsverschil met Angelsaksische landen
zijn er niet meer buitenlandse bestuurders
toegetreden tot de top van het Nederlandse
bedrijfsleven: tussen 1999 en 2005 is het
aandeel van buitenlandse bestuurders
constant gebleven. Bij bedrijven met een
Angelsaksische eigenaar neemt het aandeel
niet-Nederlanders juist af. De gemiddelde
lengte van het dienstverband van
bestuurders is ook niet veranderd. Deze
bevindingen zijn niet in overeenstemming
met het beeld dat de markt voor
topbestuurders steeds meer een
internationale markt is. De invloed van
globalisering op topbeloningen loopt dus
vooral via grensoverschrijdende
concurrentie op afzetmarkten en
niet via
internationalisering van arbeidsmarkten.
Laten we de volgende keer dan ook gewoon
‘onzin’ roepen als dat argument weer eens
van stal wordt gehaald.
Gisteravond zat
Wouter Bos bij P&W en noemde daar
het optereden van Wim Kok voor de
Commissie de Wit ‘pijnlijk’
(kijk hier nog maar
even mee naar de eerdere aflevering
van P&W over WK).
Even pijnlijk is het feit dat de
bonusdiscussie helemaal VERKEERD wordt
gevoerd; ze werken immers AVERECHTS.
Gelukkig valt mij nu de Rotterdamse
hoogleraar gedragsethiek David de Cremer
bij. Zijn stelling is: ‘Er
verandert helemaal niets in de cultuur
van de bankensector zolang de branche
de gevangene blijft van zijn eigen
geloofsovertuigingen. Een ervan is de
idee dat bonussen nodig zijn om talent
te motiveren of te binden. Met deze
zelf gecreëerde mythe houden de
bankiers zichzelf en elkaar voor de
gek.’
Hij hield een aantal workshops voor
topbankiers over de ambivalentie rond
beloningen: ‘Ze reageerden net als Wim
Kok bij de commissie De Wit. De handen ten
hemel heffen en zeggen dat het de
internationale druk is die hen dwingt
hieraan vast te houden. Puur vluchtgedrag.
Test eens hoeveel mensen écht weg gaan als
ze geen bonus krijgen. Iedereen weet dat
financiële motivatie niet stimuleert, enkel
het kostenbewustzijn motiveert.’
Mijn conclusie is dat bonussen zo’n
verkeerde moraal stimuleren dat een man als
Kok, die iedereen hoog had zitten vanwege
zijn morele principes, eenmaal
geinfecteerd, ze alsnog gaat verdedigen.
Een goed
doorwrocht artikel sierde de 1e omslag
van 2010 van het New York Times
Magazine, namelijk "What’s a Bailed-Out
Banker Really Worth?" door Steven
Brill.
In plaats van zich te beroepen op hun
zwijgrecht praten bankiers honderduit over
de oorzaken en gevolgen (voor hun beloning)
van de kredietcrisis. Ik zat met verbazing
en soms lichte walging te lezen hoe ze (nog
steeds) verdedigen waarom ze zoveel moeten
verdienen; één bankier zei het zelfs zo
recht voor zijn raap:
"A lot of
our folks have second and third homes and
alimony payments and other obligations that
require substantial current
cash."
Je verzint het niet!
Het jaar is pas een weekje oud, maar dit is
nu al de nummer 1Gotspevan
2010. Ben bang dat het op andere plekken
in de wereld niet anders is: zie
ook
hier.
Een
personeelsmanager van ABN Amro, Kilian
Wawoe, zegt in de Volkskrant
bij de bank te zijn weggegaan vanwege
de ‘bonuscultuur’. Of het nu waar is
of niet (misschien moest hij gewoon
weg), het is wel een ‘held’ dat hij in
de krant eea aan de kaak stelt. Wawoe
zegt in de Volkskrant dat de
financiële crisis en het ingrijpen van
de overheid niet tot veranderingen
hebben geleid; volgens hem wordt nog
steeds bij vrijwel iedere grote bank
gewerkt met een variabel
beloningssysteem.
Wawoe werkte naast zijn werkzaamheden bij
de afdeling personeelszaken aan een
proefschrift over prestaties van
(bank-)medewerkers. Hij zegt in het artikel
dat hij moest kiezen tussen ''de wetenschap
die variabele beloningen afraadt'' en zijn
dagelijkse praktijk. Hij bedoelt
waarschijnlijk het bewijs dat ook
hier eerder werd aangehaald: bonussen
werken NIET bij
niet-routineuze taken. Ik stuurde toen een
mailtje daarover naar Wouter Bos bij Min.
Fin., maar hoorde daar niets op.
Wat is er nou nodig om ondernemers/managers
in te laten zien dat bonussen gewoon dom
zijn omdat ze AVERECHTS
werken!
In de Wall Street
Journal schrijft Henry
Mintzberg over de onzin van
bonussen bij CEO’s en hun koppeling
aan beurskoersen; en hij is niet mild:
The system simply can't be fixed.
Executive bonuses—especially in the form of
stock and option grants—represent the most
prominent form of legal corruption that has
been undermining our large corporations and
bringing down the global economy. Get rid
of them and we will all be better off for
it.
...
Actually, bonuses can serve one purpose. It
has been claimed that if you don't pay
them, you don't get the right person in the
CEO chair. I believe that if you do pay
bonuses, you get the wrong person in that
chair.
Nu is Mintzberg een van
de meeste vooraanstaande
management-denkers van de afgelopen
100 jaar en dan hoop ik maar dat het
meer indruk maakt.
Dacht ik vorige
week nog ‘Joepie’ toen SNS
bekend maakte dat ze haar
beloningsbeleid voor de top aanpaste
omdat dat ‘beter paste bij de
tijdsgeest’.
Maar wat gebeurt gisteren?
Tijdens een bijzondere
aandeelhoudersvergadering bracht Rob
Zwartendijk, voorzitter van de raad van
commissarissen, daarop gisteren een
belangrijke nuancering aan. Hij zei dat het
besluit om geen bonussen meer in aandelen
te betalen 'in de eerste plaats is
ingegeven door de volatiliteit op de
aandelenmarkten op dit moment.'
Zwartendijk: 'Als de volatiliteit weer
uit de markt loopt of als de
concurrentiepositie daartoe aanleiding
geeft, komt de bonus in aandelen
terug.'
Anders gezegd als het (beurskoers) tegenzit
dan bonussen in cash en als het meezit in
aandelen. Dit zijn precies de dingen die
bij consumenten het vertrouwen in deze
sector aantast! Ik hoor ze al gillen:
‘graaicultuur’ en ik weet niet of
ik ze dan ongelijk moet geven.
En het wordt nog erger; verzekeraar Delta
Lloyd, die tegen het voorstel (om de
bonussen los te koppelen van de beurskoers)
stemde, zei een bonus in aandelen te
prefereren omdat de belangen van
bestuurders en aandeelhouders dan zijn
gelijkgeschakeld. Alsof de enige taak van
de bestuurder het dienen van de
aandeelhouder is; waar zijn klanten en
medewerkers?
De oproep van Al Gore in het FT
is terecht, maar bij Delta Lloyd aan
dovemansoren; de crisis lijkt bijna
voorbij en nu al vergeten!
Een klein berichtje
over een belangrijk onderwerp: de G20
heeft een akkoord bereikt over
bonussen. Ze mogen nog wel (en er is
geen maximum), maar ze worden wel wat
meer aan banden gelegd en ze mogen
niet meer gegarandeerd zijn (nog al
wiedes denk ik dan, dan heet het
salaris!).
Ook in 'De economist' van juni 2009 stond
een artikeltje van Gerrit Zalm (zie
hier; zware kost)
over bonussen met een oproep aan Risk
Managers, dat zij in hun modellen
rekening moeten houden met de
risico-verhogende
effecten van 'financial incentives'.
Zalm doet een oproep om:
1. bonussen alleen aan lange termijn
resulaten te koppelen
2. risk-managers bonussen te laten
'doormeten'
Waar iedereen echter aan voorbij gaat is
dat bonussen NIET werken. Vandaar in de
titel BBB oftewel: Bonus Bullshit Bingo!
In 1945 bewees Karl Duncker dat
het zelfs AVERECHTS werkt bij niet
standaard-taken; het verschijnsel is
al lang bekend in de psychologie en
heet daar 'functionele fixatie'. Ook
in recente andere onderzoeken
(MIT) komt hetzelfde naar boven
(hier link naar
origineel):
We found that as long as the task
involved only mechanical skill, bonuses
worked as would be expected: the higher the
pay, the better the performance. But when
we included a task that required even
rudimentary cognitive skill, the outcome
was always the same ...: the offer of a
higher bonus led topoorerperformance.
Dus stoppen met
moraal-ridderij, gewoon een goed onderzoek
lezen en werken aan Duurzame Betere
Resultaten!
Tijdens een congres waar ik
donderdag was, sprak de CFO van TNT
Post, Henk van
Dalen,
over bonussen en gaf als mening dat het
beter zou zijn als iedereen een goed
vast salaris verdiende (desnoods wat
meer dan nu) en dat alle variabele
elementen (bonus, opties etc.) naar de
prullenbak gingen, vanwege de
onvoorspelbare effecten! Ik sluit me
daar graag bij aan.
Ik zocht het
woord bonus eens op in het engelse
woordenboek: Dit staat er:
“Something given or paidin additionto what isusual or
expected.”
Nou lijkt dat in de afgelopen jaren niet
helmaal meer te kloppen, toch? In recente
jaren was een bonus veelal ‘gewoon’ en werd
‘verwacht’. Maar gelukkig hebben de
woordenboekmannen en -vrouwtjes twee extra
definities gegeven om mee te gaan in dit
fenomeen:
“A sum of money or an equivalent given
to an employee inadditionto
the employee’s usual compensation” of,
in sport,“A sum of money inadditionto
salary that is given to a professional
athlete for signing up with a team.”
Dus dan is het geen bonus meer (iets dat
alleen komt als er onverwacht en ongewoon
wordt gepresteerd), maar gewoon een extra
salaris-element. Zou het de CEO’s van
diverse beursfondsen niet sieren als ze het
voorbeeld van Jeff Immlet (GE)
volgen en hun gehele bonus over 2008
teruggeven? Zelfs als deze rechtmatig
wordt toegekend. Zeker als je
jarenlang je personeel hebt opgezweept
met maar één doel, het maximaliseren
van de beurskoers (in het kader van je
optieregeling).
Voor Inspiratie, Irritatie, Innovatie,
Inzicht & Informatie
Weer een dag geen Inspiratie?
The problems of the world cannot possibly be
solved by skeptics or cynics whose horizons are
limited by the obvious realities. We need men who
can dream of things that never were.
John F. Kennedy
Boek mij @
Volg mij @
Slow.TV
Wilt u op de hoogte blijven? Vul hier uw
email-adres in: